Áp lực mùa thi: Làm sao để không bị căng thẳng quá mức?

Mùa thi tốt nghiệp THPT là một giai đoạn đặc biệt trong hành trình học tập của học sinh lớp 12. Đây không chỉ là thời điểm các em ôn lại kiến thức sau nhiều năm học tập, mà còn là lúc các em đứng trước nhiều lựa chọn quan trọng cho tương lai: chọn ngành, chọn trường, chọn nghề và chuẩn bị bước vào một chặng đường mới của cuộc đời.

Chính vì vậy, cảm giác áp lực trong mùa thi là điều rất dễ hiểu. Nhiều học sinh lo lắng vì sợ quên bài, sợ làm bài không tốt, sợ không đạt được kỳ vọng của gia đình, thầy cô hoặc chính bản thân mình. Có em cảm thấy mệt mỏi vì lịch học dày đặc, thời gian ôn tập kéo dài, những bài thi thử liên tục và những so sánh vô hình với bạn bè xung quanh. Áp lực ấy nếu ở mức vừa phải có thể trở thành động lực để các em cố gắng. Nhưng nếu căng thẳng kéo dài và vượt quá khả năng chịu đựng, nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần và hiệu quả học tập.

Căng thẳng quá mức có thể biểu hiện bằng nhiều cách khác nhau. Có em khó ngủ, ngủ không sâu, thức dậy vẫn thấy mệt. Có em đau đầu, hồi hộp, chán ăn, đau bụng, dễ cáu gắt hoặc dễ bật khóc. Có em ngồi vào bàn học nhưng không thể tập trung, đọc đi đọc lại một nội dung mà không nhớ. Cũng có em cảm thấy mình “học mãi không vào”, từ đó càng lo lắng và mất tự tin hơn. Khi nhận ra những dấu hiệu này, học sinh không nên vội trách bản thân yếu đuối. Đó có thể là tín hiệu cho thấy cơ thể và tinh thần đang cần được nghỉ ngơi, điều chỉnh và chăm sóc đúng cách.

Điều đầu tiên học sinh cần hiểu là: căng thẳng trước kỳ thi không có nghĩa là mình kém cỏi. Lo lắng là phản ứng bình thường khi chúng ta đứng trước một việc quan trọng. Một học sinh biết lo cho kỳ thi là một học sinh có trách nhiệm với việc học và tương lai của mình. Tuy nhiên, các em cần học cách kiểm soát nỗi lo, thay vì để nỗi lo điều khiển mình.

Để giảm căng thẳng, học sinh cần có kế hoạch ôn tập hợp lý. Nhiều em càng gần ngày thi càng có xu hướng học dồn, học quá nhiều môn trong một ngày, thức khuya liên tục hoặc cố gắng ôm hết tất cả tài liệu. Cách học này dễ khiến não bộ quá tải. Thay vào đó, các em nên chia nhỏ nội dung cần ôn, xác định phần trọng tâm, sắp xếp thời gian học và nghỉ xen kẽ. Một buổi học hiệu quả không nhất thiết phải kéo dài nhiều giờ liền, mà quan trọng là trong thời gian học, các em thật sự tập trung và hiểu bài.

Giấc ngủ cũng là một yếu tố rất quan trọng trong mùa thi. Nhiều học sinh nghĩ rằng ngủ ít đi sẽ có thêm thời gian học. Nhưng thực tế, nếu thiếu ngủ, khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý thông tin sẽ giảm. Một cơ thể mệt mỏi khó có thể giúp các em làm bài tốt. Vì vậy, thay vì cố thức thật khuya, học sinh nên cố gắng duy trì giờ ngủ ổn định, nhất là trong những ngày gần thi. Ngủ đủ không phải là lười biếng, mà là cách giúp não bộ phục hồi và làm việc hiệu quả hơn.

Bên cạnh học tập và nghỉ ngơi, các em cũng cần chú ý đến việc ăn uống. Không nên bỏ bữa, nhất là bữa sáng. Cũng không nên lạm dụng cà phê, trà đậm hoặc nước tăng lực để chống buồn ngủ. Những thức uống này có thể giúp tỉnh táo trong chốc lát, nhưng nếu dùng quá nhiều có thể khiến các em hồi hộp, khó ngủ, bồn chồn và mệt hơn sau đó. Một bữa ăn vừa đủ, uống đủ nước, hạn chế thức ăn quá nhiều dầu mỡ hoặc quá ngọt sẽ giúp cơ thể ổn định hơn trong giai đoạn ôn thi.

Khi cảm thấy quá căng thẳng, học sinh có thể áp dụng những cách thư giãn đơn giản. Các em có thể đứng dậy đi lại vài phút, vươn vai, hít thở chậm, rửa mặt, nghe một bản nhạc nhẹ hoặc ra ngoài hít thở không khí trong lành. Chỉ vài phút tạm rời khỏi bàn học cũng có thể giúp đầu óc dịu lại. Đặc biệt, khi thấy tim đập nhanh, lo lắng hoặc bối rối, các em có thể thử hít vào thật chậm, thở ra thật chậm và tập trung vào nhịp thở của mình. Việc này giúp cơ thể bình tĩnh hơn và đưa tâm trí trở về hiện tại.

Một điều quan trọng khác là đừng giữ áp lực một mình. Học sinh lớp 12 thường có xu hướng im lặng vì sợ làm cha mẹ lo, sợ thầy cô thất vọng hoặc sợ bạn bè nghĩ mình yếu đuối. Nhưng chia sẻ không phải là yếu đuối. Khi cảm thấy quá mệt, các em có thể nói với cha mẹ, thầy cô, bạn bè thân thiết hoặc người mà mình tin tưởng. Đôi khi, chỉ cần được lắng nghe, được động viên, được nhắc rằng “em không cần phải hoàn hảo”, các em đã có thể nhẹ lòng hơn rất nhiều.

Phụ huynh cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp con giảm áp lực mùa thi. Thay vì liên tục hỏi “Con học được bao nhiêu rồi?”, “Điểm thi thử thế nào?”, “Có chắc đậu không?”, cha mẹ có thể hỏi con những câu nhẹ nhàng hơn: “Hôm nay con có mệt không?”, “Con cần ba mẹ giúp gì không?”, “Con nghỉ một chút rồi học tiếp nhé”. Một lời động viên đúng lúc, một bữa cơm ấm áp, một thái độ bình tĩnh của cha mẹ có thể giúp con cảm thấy được yêu thương và an toàn hơn.

Thầy cô cũng là điểm tựa quan trọng của học sinh trong giai đoạn này. Ngoài việc hướng dẫn kiến thức, thầy cô có thể giúp các em biết cách ôn tập trọng tâm, phân bổ thời gian và ổn định tâm lý. Học sinh không nên ngại hỏi khi chưa hiểu bài, cũng không nên xấu hổ khi mình cần được hỗ trợ. Mùa thi không phải là hành trình các em phải đi một mình. Bên cạnh các em luôn có gia đình, thầy cô và nhà trường đồng hành.

Điều các em cần ghi nhớ là kỳ thi rất quan trọng, nhưng kỳ thi không phải là toàn bộ giá trị của một con người. Một điểm số có thể phản ánh kết quả làm bài trong một thời điểm, nhưng không thể định nghĩa toàn bộ năng lực, nhân cách và tương lai của các em. Dù kết quả thế nào, điều đáng quý nhất vẫn là các em đã nghiêm túc cố gắng, biết chịu trách nhiệm với việc học và không bỏ cuộc trước áp lực.

Trường THPT Hưng Đạo mong rằng các em học sinh lớp 12 sẽ bước vào mùa thi với tinh thần bình tĩnh, chủ động và biết chăm sóc bản thân. Hãy học tập nghiêm túc, nhưng đừng học đến kiệt sức. Hãy cố gắng hết mình, nhưng đừng quên nghỉ ngơi. Hãy đặt mục tiêu, nhưng cũng hãy biết yêu thương chính mình trên hành trình đi đến mục tiêu ấy.

Áp lực mùa thi là điều khó tránh khỏi, nhưng các em hoàn toàn có thể học cách đi qua áp lực một cách vững vàng hơn. Khi biết sắp xếp việc học, giữ gìn sức khỏe, chia sẻ cảm xúc và tin vào sự cố gắng của bản thân, các em sẽ không chỉ chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi, mà còn học được một bài học quan trọng cho cuộc sống: biết bình tĩnh trước khó khăn, biết đứng dậy sau lo lắng và biết trưởng thành từ những thử thách của chính mình.

Phạm Ngọc